Charakterystyczne objawy pokrzywki

Charakterystycznym objawem pokrzywki jest bąbel pokrzywkowy, mogący mieć barwę czerwoną, różową lub porcelanowobiałą. Ten rodzaj wykwitu jest wynikiem obrzęku skóry. Typowe bąble pokrzywkowe są dobrze odgraniczone od otoczenia, bledną przy ucisku i swędzą.

Bąble charakteryzują się szybkim powstawaniem i ustępowaniem w okresie kilku lub kilkunastu godzin od pojawienia się. Obrzęk towarzyszący pokrzywce dotyczy  górnych warstw skóry właściwej, w przypadku obrzęku głębszych warstw skóry oraz tkanki podskórnej mówi się o obrzęku Quinkiego.  W terapii pokrzywki lekami pierwszego rzutu są leki przeciwhistaminowe drugiej generacji , Cyklosporyna A oraz leki biologiczne. Mają one zastosowanie  w ciężkich przypadkach choroby.

Pokrzywka – mechanizm chorobotwórczy

Obserwuje się podobieństwo mechanizmu powstawania pokrzywki i obrzęku naczynioruchowego. W obu przypadkach dochodzi do wzrostu przepuszczalności drobnych naczyń oraz przesięku osocza do przestrzeni międzykomórkowych. Pokrzywkę wywołują czynniki immunologiczne (reakcja alergiczna typi I i III) oraz nieimmunologiczne (tzw. uwalniacze histaminy, czynniki fizykalne, czynniki neurohormonalne czy endokrynologiczne). Kluczową rolę w powstawaniu pokrzywki odgrywają komórki tuczne i granulocyty zasadochłonne. Wydzielana z tych komórek histamina odpowiada za powstanie rumienia, bąbla pokrzywkowego i obrzęku. Pod wpływem działania mediatorów dochodzi do kurczenia się komórek śródbłonka, co w następstwie prowadzi do powiększenia przestrzeni międzykomórkowych, wzrostu przepuszczalności naczyń i rozwoju obrzęku tkankowego. Ponadto mediatory pobudzają zakończenia nerwowe, co powoduje świąd.

Pokrzywka – czynniki chorobotwórcze

O ile samą pokrzywkę zdiagnozować łatwo, to trudności budzi ustalenie jej przyczyny. Pokrzywka może mieć podłoże alergiczne, autoimmunologiczne, być objawem towarzyszącym infekcji czy chorobie posurowiczej, rzadziej może być wywołana uciskiem oraz czynnikami fizykalnymi takimi, jak ciepło, zimno, światło czy woda. Badacze próbują określić przyczynę pokrzywki m.in. na podstawie jej umiejscowienia oraz czasu utrzymywania się bąbla. Biorąc pod uwagę kryterium czasu utrzymywania się bąbla przyjmuje się, że w przypadku pokrzywki alergicznej i większości pokrzywek fizykalnych bąble utrzymują się od 1 do 3 godzin; przez okres od 6 do 12 godzin  bąble w pokrzywce opóźnionej z ucisku; do 24 godzin bąble towarzyszące chorobie posurowiczej, a przez okres od 1 do 3 dni bąble w przebiegu pokrzywki naczyniowej.

Z uwagi na miejsce kontaktu z alergenem można mówić o pokrzywce kontaktowej występującej na rękach, czerwieni wargowej, jamie ustnej (zespół anafilaksji jamy ustnej). Z uwagi na rodzaj bodźca  rozróżniamy pokrzywkę z zimna, świetlną i mechaniczną. Jeśli pokrzywce towarzyszą objawy rzekomogrypowe można uznać, że zmiany skórne wywołała choroba posurowicza.

Inne klasyfikacje pokrzywki 

W zależności od czasu trwania choroby pokrzywkę dzieli się na ostrą i przewlekłą. Umowną granicą czasową jest okres 6 tygodni od momentu pierwszego epizodu wystąpienia pokrzywki. Pokrzywka przewlekła ze względu na swój przebieg dzieli się na pokrzywkę ciągłą oraz pokrzywkę nawrotową, w której u pacjentów obserwuje się okresowe nawroty zmian oraz różnie długie stany bezobjawowe lub skąpoobjawowe.